ارزیابی مدیریت عرضه و تقاضا بر میزان تأمین نیاز زیست محیطی دریاچه ارومیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مهندسی منابع آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار دانشگاه صنعت آب و برق شهید عباسپور، تهران، ایران

3 استاد پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

افزایش روزافزون نیاز به منابع آبی در دهه­های اخیر و عدم توازن بین عرضه و تقاضای آب، از طرفی بروز خشکسالی­های پی در پی و محدودیت منابع آب منجر به بروز مشکلات بسیار زیادی در رودخانه‌‌ها و تالاب­ها گردیده‌‌است. بنابراین شناسایی و تخصیص نیاز زیست‌‌محیطی تالاب­ها نقش موثری در حفاظت از عملکرد این بوم‌سازگان‌ها خواهد داشت. بادرنظرگرفتناینکهدریاچهارومیهوتالاب­هایحاشیه­ایآندرسطحبینالمللیوملییکزیست‌‌بوم بسیارباارزشمی‌‌باشد،تامیننیاززیست‌‌محیطیدریاچهواحیایآنازموضوعاتی است کهبایدبهآنتوجهویژه­ای گردد. در مقاله حاضر، سیستم منابع آب حوضه آبریز دریاچه ارومیه در شمال غرب ایران مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌‌است. به‌‌منظور مدل‌سازی حوضه، از مدل شبیه‌سازی-بهینه سازی WEAP استفاده شد. هدف پژوهش حاضر ارزیابی مدیریت توام عرضه و تقاضا بر میزان آورد ورودی به دریاچه ارومیه است. به این منظور وضعیت تامین نیاز زیست‌‌محیطی دریاچه و تالاب­های حاشیه­ای آن برای 35 سال آتی شیبه‌‌‌سازی و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج شبیه‌‌‌سازی، با اجرایی‌‌‌شدن طرح‌‌‌های توسعه در افق 1420، در تامین نیازهای حوضه با کمبود 7/35 درصد مواجه خواهیم شد، که حتی این میزان کمبود در شرایط خشکسالی به 6/52 درصد خواهد رسید. همچنین نتایج نشان‌‌‌‌‌‌می‌‌‌دهد در شرایط موجود، با توجه به متوسطسالانهآوردورودی، متوسطسالانهجریان آب زیرزمینی وروردی به دریاچه، بارش سالیانه و عوامل خروجی از دریاچه، بیلان دریاچه 470- میلیونمترمکعبدرهرسالخواهدبود. در نتیجه هرگونه توسعه اراضی کشاورزی در این حوضه شرایط زیست‌‌‌محیطی دریاچه ارومیه را دچار چالش خواهد نمود. با توجه به نتایج ، موضوع مدیریت تقاضا در بخش کشاورزی نیازمند تغییرات گسترده‌‌‌ای می‌باشد.

- باقری، میثم و فرهمند، علیرضا (1389) "تعیین نیاز آبی تالاب مهارلو با استفاده از مدل تخصیص منابع آب  "WEAP، دومین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت محیط

‌زیست، تهران.

 

- کرمانشاهی،  سمیه، داوری، کامران،  هاشمی  نیا  سید مجید، انصاری، حسین و فریدحسینی علیرضا، (1392) "تاثیر مدیریت مصرف آب آبیاری بر منابع آب حوزه آبریز نیشابور با استفاده از مدل "WEAP، نشریه آب و خاک، ص 

505-495.

 

 

 

- "گزارش طرح حفاظت از تالاب­های ایران"، (1389).

 

- "گزارش وزارت نیرو دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفا"، بهمن (1389).

 

-"گزارش برنامه مدیریت ریسک خشکسالی حوضه دریاچه ارومیه" (1391)، مطالعات پایه جلد اول، آذر.

 

- مفتاح هلقی، مهدی و وفایی جوان، عاطفه (1389) "برنامه ریزی منابع آب با استفاده از مدل WEAP مطالعه موردی، حوزه آبریز رامیان از استان گلستان"، دومین کنفرانس سراسری مدیریت جامع منابع آب، کرمان.

 

- مهندسین مشاور مهاب قدس (1389) "گزارش بهنگام

سازی طرح جامع آب کشور در حوضه­های ارس تالش"،

تالاب انزلی سفیدرود بزرگ، سفیدرود و هراز، گرگان رود (قره سو)، اترک، ارومیه، بهمن.

- Alfarra, Benedict, Hotzl, Sader, Sonneveld B, (2012) “Modeling water supply and demand for effective water management allocation in the Jordan Valley”, Journal of Agricultural Science and

 

 -Bennet, MacCosker, (2004) “Estimating environmental flow requirements of wetlands”, Environmental Flow Seminar, Australian Water and Wastewater Association, Conberra.

 

-Levite, Sally, Cour, (2010) “Testing Water Demand Management Scenarios in a Water-Stressed Basin in South Africa”.

 

-Pacific, (2000) “Principles and Practices of Water Allocation among Water-Use Sectors”, ESCAP Water Resources Series, No. 80, Bangkok, Thailand.

 

-Raskin, Hansen, Zhu (2000) “Simulation of Water Supply and Demand in the Aral Sea Region”.

 

-UNESCAP, United Nations (2000) “Economic and Social Commission for Asia and the Pacific”, Principles and Practices of Water Allocation among Water-Use Sectors.

  

-WEAP User Guide, (2006) Website: Http:/www.weap21.org.