ارزیابی راهبردهای بیابان زدایی با کاربرد روش بردای فردی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان

2 استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

چکیده

در چارچوب تنظیم برنامه­های توسعه مناطق بیابانی به­دلیل کمبود منابع و نهاده­ها و حساسیت این بیوم­ها، اعمال راهبردهای بیابانزدایی، باید متناسب با شرایط اقتصادی – اجتماعی و محیطی و به صورت محلی به انجام برسد. در عین حال با وجود اثرات جدی زیست­محیطی، اقتصادی و اجتماعی این پدیده، کوشش­های اندکی در زمینه ارائه راهبردهای بهینه صورت پذیرفته­است. بنابراین این پژوهش با هدف ارائه راهبردهای بهینه به صورت نظامند و در قالب یک مدل تصمیم­گیری گروهی به صورت موردی در منطقه خضرآباد یزد انجام گرفت. بدین منظور، در ابتدا در چارچوب روش تصمیم­گیری چند شاخصه و با استفاده از تکنیک بردار ویژه، ارجحیت شاخص­ها به­دست آمد.  سپس اولویت راهبردها با استفاده از روش رتبه­بندی "بردای فردی" مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که راهبرد جلوگیری از تبدیل و تغییر نامناسب کاربری اراضی مهمترین راهبرد در فرآیند بیابانزدایی منطقه مطالعاتی می­باشد و راهبردهای توسعه و احیاء پوشش گیاهی، تعدیل در برداشت از منابع آب زیرزمینی به ترتیب در اولویت­های بعدی قرار می­گیرند. بنابراین پیشنهاد شد که در طرح­های کنترل و کاهش اثرات بیابان­زایی و احیاء اراضی تخریب یافته، نتایج و رتبه­بندی به دست آمده مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


- آذر، عادل.، رجب زاده، علی.، (1381) "تصمیم گیری کاربردی (رویکرد MADM)"، انتشارات نگاه،  183 صفحه.

 

- آذر، عادل.،  معماریانی، عزیزا....، (1382) "AHP  تکنیکی نوین برای تصمیم­گیری گروهی"، مجله دانش مدیریت، شماره 28، ص32-22.

 

- اصغرپور، محمد جواد.، (a-1389) "تصمیم­گیری گروهی و نظریه بازی­ها با نگرش تحقیق در عملیات"، انتشارات دانشگاه تهران، 418 صفحه.

 

- اصغرپور، محمد جواد.، (b-1389) "تصمیم گیری­های چند معیاره"، انتشارات  دانشگاه تهران، 399 صفحه.

 

- رشیدی کمیجانی، علیرضا.،  قربانی، محمد.، (1391) "اولویت­بندی سیستم­های کنترل تولید و موجودی کششی و هیبریدی در شرکت ایران خودرو"، فصلنامه مدیریت، شماره 25، صفحه 44-35.

 

- رمضانی مهریان، مجید.، ملک محمدی، بهرام.، جعفری،

حمید رضا.، رفیعی، یوسف.، (1390) "مکانیابی محل­های انجام عملیات تغذیه مصنوعی آب­های زیرزمینی با بکارگیری روش­های تصمیم­گیری چند معیاره و سامانه اطلاعات جغرافیایی، مطالعه موردی: استان هرمزگان، دشت شمیل و آشکارا"، مجله علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، شماره 14، صفحه10-1.

 

- صادقی روش، محمد حسن.، (1393) "ارزیابی راهبردهای مقابله با بیابانی شدن با کاربرد مدل رتبه­بندی بردا، مطالعه موردی: منطقه خضرآباد یزد"، فصلنامه مدیریت و برنامه­ریزی محیط­زیست، شماره 2، صفحه 5-1.

 

- صادقی روش، محمد حسن.، (1392) "ارزیابی راهبردهای بیابان­زدایی با کاربرد مدل پروموتاسیون مطالعه موردی، منطقه خضرآباد یزد"، فصلنامه مدیریت و   برنامه­ریزی محیط­زیست، شماره4، صفحه 17-7.

 

- صادقی روش، محمد حسن.، احمدی، حسن.، زهتابیان، غلامرضا.، (1389) "کاربرد فرایند تحلیلی سلسله مراتب(AHP) در ارزیابی راهبردهای بیابانزدائی مطالعه موردی: منطقه خضر آباد یزد"، تحقیقات مرتع و بیابان ایران، جلد 17، صفحه 50-35.

 

- صادقی روش، محمد حسن.، زهتابیان، غلامرضا.، (1392) "رتبه­بندی راهبردهای بیابانزدایی با استفاده از رویکرد MADM و مدل مجموع وزنی (WSM) مطالعه موردی: منطقه خضرآباد یزد"، پژوهشهای آبخیزداری، شماره 100، صفحه 11-1.

 

- قدسی پور، سید حسن.، (1381) "فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)"، انتشارات دانشگاه امیرکبیر،220 صفحه.

 

- ALI, T. A., (1998) “Extent, severity and causative factors of land degradation in the Sudan”, Journal of Arid Environment, No. 38, pp. 397- 409.

 

- Dalkey, N., Helmer, O., (1963) “An experimental application of the Delphi method to the use of experts”, Journal of

Management science, No. 9(3), pp. 458-467.

- Dodangeh, J., Anisseh, M., Mousakhani, M.,  (2008) “Priority of strategic plans in Balanced SCorecard (BSC) model byusing BORDA method”, Paper presented at the 4th International Conference on Wireless Communications, Networkingnd Mobile Computing (WiCOM). October 12-14, 2008, Dalian, China, pp.  1-4.

- Fanghua, H., Guanchun, C.,  (2010) “A fuzzy multi-criteria group decision-making model based on weighted BORDA scoring method for watershed ecological risk management: a case study of Three Gorges Reservoir Area of China”, Journal of Water Resources Management, No. 24, pp. 2139–2165.

- García-Lapresta, J. L., Martínez-Panero, M., Martínez-Panero, M., (2009) “Defining the Borda count in a linguistic decision making context”, Journal of Information Sciences, No. 179(14), pp. 2309-2316.

- Glantz, M. H., Orlovsky, N. S., (1983) “Desertification: A review of the concept”, Desertification Control Bull, No. 9, pp.15-22.

- Gomes, S. F., Soares De Mello, C. C. B., Meza, L. A., (2014) “Sequential use of ordinal multicriteria methods to obtain a ranking for the 2012 Summer Olympic Games”, Journal of Wseas Transactions on Systems, No.13, pp. 223-230.

- Grau, J. B., Anton, J. M., Tarquis, A. M., Colombo, F., Rios, L., Cisneros, J. M., (2010) “Mathematical model to select the optimal alternative for an integral plan to desertification and erosion control for the Chaco Area in Salta Province (Argentine)”, Journal of Biogeosciences Discuss,No. 7, pp. 2601–2630. 

      - Hwang, C. L., Yoon, K. P., (1995) “Multiple Attribute Decision Making and Introduction”, London, Sage Publication.

- Paun, R. A. (2008) “On the Borda Method for Multicriterial Decision-Making”, Journal of Information Systems and Operations Management, No. 2(2), pp. 364-375.

- Saaty, T. L., (1977) “A scaling method for priorities in hierarchical structures”, Journal of Mathematical Psychology, No. 15, pp. 234-281.

- Sadeghi Ravesh, M. H., Zehtabian, G. R., Khosravi, H., (2014) “Application of AHP and ELECTRE models for Assessment of de desertification alternatives”, DESERT, No. 19-2, pp. 141-153.

- Sadeghi Ravesh, M. H., Zehtabian, G. R., Ahmadi, H., Khosravi, H., (2012) “Using analytic hierarchy process method and ordering technique to assess de-desertification alternatives. Case study: Khezrabad, Yazd, IRAN”, Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences, No. 7, pp. 51–60.

- Sepehr, A., Peroyan, N., (2011) “Vulnerability Mapping of desertification and combat desertification alternative ranking in Korasan-e-razavi province ecosystems with application PROMETHEE model”, Journal of Earth science researches, No. 8, pp. 58-71.

- Soares de Mello, C. C. B., Gomes, L. F. A. M., Gomes, E. G., Soares deMello, M. H. C., (2005) “Use of ordinal multi-criteria methods in the analysis of the Formula 1 World Championship”. Journal of Cadernos EBAPE.BR, N. 3(2), pp. 1-8.

- Somerville, J. A., (2007) “Factors affecting the meaningful assessment of student learning outcomes: A Delphi study of the opinions of community college personnel. Unpublished doctoral dissertation, Oregon State University, Corvallis, United State.