رابطه رشد اقتصادی، مصرف انرژی و تجارت با میزان آلودگی هوا: شواهد تجربی از کشورهای منطقه منا با استفاده از رویکرد میانگین گروهی تلفیقی (PMG)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز

چکیده

تلاش کشورها در دست‌یابی به رشد سریع اقتصادی و عدم توجه کافی به مسایل زیست‌محیطی سبب شده تا در سال‌های اخیر، محیط‌زیست کشورها با آسیب‌های جدی مواجه شود. از این‌رو بررسی عوامل مؤثر بر کیفیت محیط‌زیست، اهمیت زیادی دارد. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی هم‌زمان رابطه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت بین تولید ناخالص داخلی، مصرف انرژی و تجارت با آلودگی هوا (شاخص کیفیت محیط‌زیست) در کشورهای منطقه منا با استفاده از داده‌های دوره‌ی زمانی 2011-1990 است. به این منظور، بر اساس مفروضات زیست‌محیطی کوزنتس مدل تصریح و علاوه بر آزمون‌های معمول ریشه واحد و هم‌انباشتگی پانل، از آزمون‌های ریشه واحد و هم‌انباشتگی که وابستگی مقطعی در داده‌های پانل را در نظر می‌گیرند، استفاده شد. به‎منظور برآورد ضرایب کوتاه‌مدت و بلندمدت نیز روش میانگین گروهی تلفیقی (PMG) به‌کار برده شد. نتایج، نشان‌دهنده تأیید فرضیه EKC  در بلندمدت و کوتاه‌مدت برای کشورهای منطقه منا است؛ به‌گونه‌ای که هم‌اکنون بیشتر این کشورها در قسمت صعودی منحنی کوزنتس قرار دارند. هم‌چنین اثر مصرف انرژی و تجارت روی آلودگی هوا در کوتاه‌مدت و بلندمدت در کشورهای منطقه منا مثبت است. بنابراین می‌توان گفت که در این کشورها افزایش رشد اقتصادی، مصرف انرژی و تجارت، تخریب محیط‌زیست را به‌همراه خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها


- آقایی، مجید.، قنبری، علی.، عاقلی، لطفعلی.، صادقی، حسین.، (1391) "بررسی رابطه بین مصرف انرژی و رشد اقتصادی در استان‌های ایران با استفاده از مدل هم‌انباشتگی و تصحیح خطای پانل چند متغیره"، فصلنامه اقتصاد و الگوسازی، شماره 9، ص 185-148.

 

- برقی‌اسکویی، محمدمهدی.، (1387) "آثار آزادسازی تجاری بر انتشار گازهای گلخانه‌ای (دی‌اکسید کربن"،  فصلنامه برنامه‌ریزی و بودجه، شماره 3، ص 66-49.

 

- بلالی، حمید.، زمانی، امید.، یوسفی، علی.، (1392) "رابطه رشد اقتصادی و آلودگی زیست‌محیطی در بخش نفت با تأکید بر نوسانات قیمت آن (مطالعه موردی اقتصاد ایران)"، مجله تحقیقات اقتصادی، شماره 82، ص 21-1.

 

- پورکاظمی، محمدحسین.، ابراهیمی، ایلناز.، (1387) "بررسی منحنی کوزنتس زیست‌محیطی در خاورمیانه"،  فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره 34،         ص 71-57.

 

- درگاهی، حسن.، بهرامی‌غلامی، مینا.، (1390) "عوامل مؤثر بر انتشار گازهای گلخانه‌ای در اقتصادهای منتخب کشورهای صنعتی و کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و توصیه‌های سیاستی برای ایران: رویکرد داده‌های پانل"،  فصلنامه اقتصاد محیط زیست و انرژی، شماره 1، ص 99-73.

 

- سلیمی‌فر، مصطفی.، دهنوی، جلال.، (1388) مقایسه منحنی زیست‌محیطی کوزنتس در کشورهای OECD و کشورهای در حال توسعه: تحلیل مبتنی بر داده‌های پانل"،  مجله دانش و توسعه، شماره 29، ص 200-181.

 

- فطرس، محمدحسن.، غفاری، هادی.، شهبازی، آزاده.، (1389) "مطالعه رابطه آلودگی هوا و رشد اقتصادی ایران کشورهای صادرکننده نفت"، فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، شماره‌های 11 و 12، ص 22-5.

 

- متفکرآزاد، محمدعلی.، محمدی‌خانقاهی، رباب.، (1391) "بررسی اثرات رشد اقتصادی، مصرف انرژی و درجه بازبودن تجاری بر کیفیت محیط‌زیست در ج.ا. ایران"،  فصلنامه اقتصاد محیط زیست و انرژی، شماره 3، ص 106-89.

 

- محمد باقری، اعظم.، (1389) "بررسی روابط کوتاه ‌مدت و بلند مدت بین تولید ناخالص داخلی، مصرف انرژی و انتشار دی‌اکسید کربن در ایران"، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، شماره 27، ص 129-101.

 

- نصراللهی، زهرا.، غفاری‌گولک، مرضیه.، (1389) "بررسی رابطه آلودگی هوا و رشد اقتصادی در سطح 28 استان کشور"،  مجله دانش و توسعه، شماره 33، ص 20-1.

 

- نوفرستی، محمد.، (1389) "ریشه واحد و هم­جمعی در اقتصادسنجی"، انتشارات رسا.  

- Baltagi, B., (2005) “Econometric analysis of panel data”, Third Edition, McGraw-Hill.

 

- Bengake, C. and Eggoh, J. C., (2011) “The Feldstein–Horioka puzzle in African countries: A panel cointegration analysis”, Economic Modeling, 28: 939–947.

 

- Berndt, E. R. and Wood, D. O., (1975) “Technology, prices and the derived demand for energy”, Review of Economics and Statistics, 57: 259- 268.

 

- Blackburne, E. F. and Frank, M. W., (2007) “Estimation of Nonstatiomary Heterogeneous panels”, The Stata Journal, 7(2): 197–208.

 

- Bulte, E. H. and Soest, D. P., (2001) “Environmental degradation in development countries: Households and the (reverse) environmental Kuznets curve”, Journal of Development Economics, 65(1): 225–235.

 

- Eggoh, J. C., Bangake, C., and Rault, C., (2011) “Energy Consumption and Economic Growth Revisited in African Countries”, Energy Policy, 39: 7408–7421.

 

- Farhani, S., Chaibi, A. and Rault, C., (2014) “CO2 emissions, output, energy consumption, and trade in Tunisia”, Economic Modeling, 38: 426–434.

 

- Grossman, G. and Krueger, A., (1991) “Environmental Impacts of a North American Free Trade Agreement”, NBER Working Paper, No. 3914.

 

- Grossman, G. and Krueger, A., (1995) “Economic growth and the environment”, Q. J. Econ, 110: 353–377.

 

- Halicioglu, F., (2009) “An econometric study of CO2 emissions, energy consumption, income and foreign trade in Turkey”, Energy Policy, 37: 1156–1164.

 

- Im, K. S., Pesaran, M. H. and Shin, Y., (2003) “Testing for unit roots in heterogeneous panels”, Journal of Econometrics, No.115: 53-74.

 

- Iwata, H., Okada, K. and Samreth, S., (2010) “A note on the environmental Kuznets curve for CO2: A pooled mean group approach”, Applied Energy, No.88: 1986-1996.

 

- Kao, C., (1999) “Spurious regression and residual-based tests for cointegration in panel data”, Journal of Econometrics, No.90: 1-44.

 

- Levin, A., Lin, C. and Chu, C. J., (2002) “Unit root tests in panel data: Asymptotic and finite-sample properties”, Journal of Econometrics, No. 108: 1-24.

 

- Lopez, R. and Mitra, L., (2000) “Corruption, pollution and the Kuznets environment crve”, Journal of Environmental 

- Ozcan, B., (2013) “The nexus between carbon

 

Economics and Management, No. 40: 137-150.

 

 

Emissions, energy consumption and economic growth in Middle East countries: A panel data analysis”, Energy Policy, 1-10.

 

- Pedroni, P., (2004) “Panel co-integration, asymptotic and finite sample properties of pooled time series tests with an application to the PPP hypothesis”, Econometric Theory, No.3: 597-625.

 

- Pesaran, M. H., (2007) “A simple panel unit root test in presence of cross section dependence”, Journal of Applied Econometrics, 22: 265–312.

 

 

- Pesaran, H., Shin, Y. and Smith, R., (1999) “Pooled Mean Group estimation and dynamic heterogeneous panels”, Journal of the American Statistical Association, 94: 621–634.

 

- Saboori, B., Sulaiman, J. and Mohd, S., (2012) “Economic growth and CO2 emissions in Malaysia: A cointegration analysis of the Environmental Kuznets Curve”, Energy policy, 51: 184–191.

 

- Shahbaz, M., Zeshan, M. and Afza, T., (2012) “Is energy consumption effective to spur economic growth in Pakistan? New evidence from bounds test to level relationships and Granger causality tests”, Econ. Model, 29: 2310–2319.

 

- Simoes, C. N., (2011) “Education composition and growth: A pooled mean group analysis of OECD countries”, Panoeconomicus, 4: 455-471.

 

- Stern, D. I. (1993) “Energy use and economic growth in the USA, A multivariate approach”, Energy Economics, No. 15: 137 -150.

 

- Stern, D. I. and Cleveland, C. J. (2004) “Energy and economic growth, reseller”, Working Papers in Economics 0410.

 

- Westerlund, J., (2007) “Testing for error correction in panel data”, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 69 (6): 709–748.