پهنه‌بندی پارک ملی تندوره برای مکان‌یابی مناطق مناسب اکوتوریسم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار دانشکده محیط زیست، کرج

3 مدرس و پژوهشگر دانشکده محیط زیست

چکیده

امروزهبرنامه‌ریزی‌هایگسترده‌ایبرای افزایشوسعتمناطقحفاظت‌‌شدهصورت می‌گیرد. اکوتوریسم یکی از فعالیت­های مهمی است که در مناطق حفاظت‌‌‌‌‌شده در حال انجام می­باشد و توسعه آندراغلبکشورهایجهانازرشدقابل‌‌‌توجه وروزافزونیبرخورداروابزاریمهمبرایتوسعه‌‌‌یپایدارمحسوبمی­شود. پارک ملی تندوره مهمترین پارک ملی در شرق ایران است که یکی از زیستگاه­های مهم پلنگ در ایران است. بر این اساس در پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد ارزیابی چند معیاری مکانی، مناطق مستعد برای اکوتوریسم در پارک ملی تندوره مشخص شد. نقشه پهنه­بندی اکوتوریسم در پارک ملی تندوره نشان داد که قسمت‌هایی از جنوب شرقی منطقه دارای شرایط مناسبی برای اکوتوریسم هستند. این ناحیه که حدود 17% درصد کل محدوده تندوره را در برمی‌گیرد که در حقیقت همان وسعتی است که به پارک جنگلی اختصاص یافته و دارای تراکم بازدیدکنندگان زیادی است. با توجه به ویژگی‌های این ناحیه مانند شیب و ارتفاع کم، حساس نبودن نسبت به فرسایش و نداشتن ارزش حفاظتی بالا، می‌توان توسعه امکانات و تسهیلات تفرجگاهی را تا جایی که منطقه را با سیمای شهری روبرو ننماید، گسترش داد. البته بایستی توجه داشت تسهیلاتی که در این ناحیه استقرار می‌یابند باید در حدی باشند که ارزش‌های طبیعی پارک ملی را کاهش ندهند. نتایج مطالعه حاضر همچنین نشان داد به علت تراکم بالای بازدیدکنندگان از منطقه، برنامه‌های مدیریتی در این پارک بایستی با جدیدت بیشتری دنبال شوند.

کلیدواژه‌ها


- احمدی، ا.، و مظفری، ح،. (1391) "تحلیل پهنه­های مناسب توسعه اکوتوریسم در استان زنجان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی"، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 26، شماره 3، ص 136-150.

 

- جعفری، ح.، و انق، ا.، (1384) "زونبندی منطقه حفاظت شده گنو با استفاده ازGIS "، مجله محیط شناسی، دوره31 ، شماره38 ،ص 37-47.

 

- جعفری، ع.، یارعلی، ن.، و باقری، ل.، (1391) "شناسایی و تعیین اولویت مناطق مستعد توسعه اکوتوریسم در استان لرستان به روش شبکه ها"، فصلنامه آمایش و توسعه پایدار، شماره 4،ص 9-19

 

- دانه کار، ا.، اسدالهی، ز.، علیزاده، ا وجوانشیر، آ.(1391) "طرح ریزی گردشکری متکی به طبیعت در تالاب چغاخور با استفاده از ارزیابی چند معیاره مکانی"، نشریه محیط زیست طبیعی. مجله منابع طبیعی ایران، شماره 1، ص 66-53.

 

 - دانه‌کار، ا.، و مجنونیان، ه.، (1383) "معیارهای پیشنهادی برای ارزیابی مناطق ساحلی– دریایی به منظور تعیین مناطق تحت حفاظت ساحلی– دریایی ایران. مطالعه موردی: ارزیابی مناطق تحت حفاظت سواحل دریایی خزر"، فصلنامه محیط شناسی،شماره 35 (پاییز 1383)، 9-32.

 

- دهدار درگاهی، م.، و مخدوم، م.، (1381) "زونبندی پارک ملی گلستان"، مجله محیط شناسی، شماره 29،  71-77.

 

- دهدار درگاهی، م.، کرمی، م. و خراسانی، ن.، (1386) "زونبندی منطقه شکار ممنوع دیلمان و درفک با استفاده از GIS  "، مجله محیط شناسی، شماره43 ،ص 51-60.

 

- سامان آب سرزمین، (1386) "طرح مدیریت مجموعه تندوره"، سازمان حفاظت محیط زیست، 400 ص.

 

- سپاسی، ی.، (1387) "طرح ریزی محیط زیستی جزیره هنگام برای حفاظت و گردشگری با ارزیابی چند معیاره مکانی"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، 148ص.

 

 

- سلطانی، ز.، و نوری، ه.، (1389) "ارزیابی توان محیطی شهرستان خوانسار به منظور توسعه توریسم )با استفاده ازGIS- )" فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 4، شماره 99،ص 77-100.

 

- شایان، س.، و پارسایی، ا.، (1386) "امکان سنجی نواحی مستعد توسعه اکوتوریسم در استان کهگیلویه و بویراحمد"، فصلنامه مدرس علوم انسانی،  شماره 53،   ص 153-181.

 

- شیخ، آ.، علی جعفری، ع.، و یارعلی، ن.، (1391) "زونبندی منطقه حفاظت شده  قیصری بر اساس مدل­های اکولوژیکی حفاظت و تفرج و نظرات کارشناسی"، فصلنامه آمایش و توسعه پایدار، شماره 5، ص 87-96.

 

- فراشی، آ.، و شریعتی، م. ، (1392) "زونبندی حفاظتی پارک ملی کلاه قاضی با رویکرد ارزیابی چند معیاره"، فصلنامه علوم و مهندسی محیط زیست، شماره 57،     ص 75-84.

 

- مجنونیان، ه.، (١٣۸۱) "دستورالعمل تهیة طرح مدیریت مناطق تحت حفاظت"، انتشارات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، نشریه شمارة ٢٥٧.

 

 - نجمی زاده، س.، و  یاوری،  ا.، (1384) "ارزیابی توان محیط زیستی پارک ملی خبر برای زونبندی و برنامه ریزی به کمکGIS "، فصلنامه محیط­شناسی، شماره 38،       ص 47-58. 

- Farashi, A., Naderi, M., Parvian, N., (2016) “Identifying preservation zone using multi–criteria decision analysis”, Animal Biodiversity and Conservation, 39(1): 29-39

- Phua, M., Minowa, M., (2005) “A GIS-based multi-criteria decision making approach to forest conservation planning at a landscape scale: A case study in the Kinabalu Area”, Sabah, Malaysia. Landscape and Urban Planning, 71: 207–222.