برآورد ظرفیت برد گردشگری در پارک های شهری (مطالعه موردی: پارک شهر تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه محیط‌ زیست طبیعی و تنوع زیستی، دانشکده محیط‌زیست

2 کارشناس پژوهش دانشکده محیط زیست

چکیده

اﻣﺮوزه ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻓﺰاﯾـﺶ فزاینده ﺟﻤﻌﯿﺖ و ﺗﻘﺎﺿﺎی روزافزون در اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﮔﺮدﺷﮕﺮی، ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑـﺮد ﻣﻨﺎﺑﻊ و بهره‌برداری از آنﻫﺎ در حد ﻇﺮﻓﯿﺖ و ﺗﻮان آنﻫﺎ بیش‌ازپیش اﻫﻤﯿﺖ ﯾﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. پژوهش ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻪ ﺑﺮرﺳﯽ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑﺮد ﮔﺮدﺷﮕﺮی در پارک شهر در تهران می‌پردازد. داده‌های ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺑﺮای اﻧﺠﺎم ﺗﺤﻘﯿﻖ از ﻃﺮﯾﻖ ﭘﺮسش­نامه و ﻧﯿﺰ آﻣﺎرﻫﺎی آب و ﻫﻮاﺋﯽ اﯾﺴﺘﮕﺎه هواشناسی تهران ﺟﻤﻊآوری ﮔﺮدﯾﺪ. همچنین پایایی پرسش­نامه ازطریق ضریب آلفای کرونباخ توسط نرم‌افزار SPSS محاسبه گردید با جامعه آماری100 نفری 75/0 برآورد گردید. در اﯾﻦ پروژه ﺑﺎ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺳﻪ ﻧﻮع ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑﺮد ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ، واﻗﻌﯽ و ﻣﺆﺛﺮ سعی شد ﻣﺒﻨﺎی ﮐﻤﯽ ﻗﺎﺑﻞ اﻋﺘﻤﺎدی ﺑﺮای ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮی و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی در راﺳﺘﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﯾﺪار، در اﺧﺘﯿﺎر ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰان و ﻃﺮاﺣﺎن ﭘﺎرکﻫﺎی ﺷﻬﺮی ﻗﺮار ﮔﯿﺮد. همچنین ظرفیت خدماتی و پارکینگ نیز جهت بررسی ظرفیت طراحی و تناسب آن با ظرفیت برد موثر مورد بررسی قرار گرفت. ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑﺮد ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ، واﻗﻌﯽ و موثر به ترتیب 4980، 1051 و 818 نفردر روز، می­باشد. بر اساس اطلاعات دفتر پارک شهر روزانه  1500نفر از پارک بازدید می­نمایند که بیش از ظرفیت برد موثر پارک شهر است. با توجه به ظرفیت خدماتی به‌دست آمده ( 19504 نفر)، می‌توان نتیجه گرفت که ظرفیت خدماتی پارک بیش از ظرفیت مدیریت است. پیشنهاد می‌گردد در پارک شهر و سایر پارک‌هایی که تناسبی بین ظرفیت برد پارک و طراحی مهندسی آن وجود ندارد،  اصلاحاتی در خصوص تعدیل امکانات پارک و نیروهای مدیریتی برای ایجاد تناسب لازم انجام گیرد

کلیدواژه‌ها


- بیشمی، ب.، (1387) "ﺗﻮﺳﻌﻪ ﭘﺎﻳﺪار ژﺋﻮﺗﻮرﻳﺴﻢ ﺑﺎ ﺗﺎﻛﻴﺪ ﺑﺮ ﻣﻔﻬﻮم ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺗﺤﻤﻞ"، فصلنامه علمی و ترویجی نامه پژوهشگاه، شماره اول، زمستان 1387، ص 13-22.

 

- ﭘﺮورش، ح.، ﭘﺮورش، ا.، و ﻣﺤﻤﺪی زاده، ﻣﺎرﯾﺎ.، (1389) "تعیین ظرفیت برد ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ، ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑﺮد واﻗﻌﯽ و ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑﺮد ﻣﺆﺛﺮ ﻣﺠﺘﻤﻊ اﻗﺎﻣﺘﯽ ﭼﺎﻫـﻮ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺣﻔﺎﻇﺖ  ﺷﺪه ﮔﻨﻮ"، مجله میراث و گردشگری، شماره دوم، زمستان 1389، ص 9-21. 23-32. -9 : 2

 

- پوریزدی، س.، و ملکیان، م.، (1392) "برآورد ظرفیت برد گردشگری پارک های شهری قم"، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال سیزدهم، شماره 30، پاییز 1392، ص 27-39.

 

- تیرافکن، م.، میرکریمی، ح.، و عقیلی، م.، (۱۳۹۱) "برآورد ظرفیت برد گردشگری کاربری اردوزنی پناهگاه حیات وحش میانکاله، اولین همایش ملی حفاظت و برنامه ریزی محیط زیست، همدان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، شرکت هم اندیشان محیط زیست فردا. 143ص.

 

- حسن پور، م.، احمدی، ز.، الیاسی، ح.، (1390) "تعیین ظرفیت پذیرش گردشگری در مناطق کویری و بیابانی ایران"، نمونه موردی: شهداد، مرنجاب- بندریگ و مصر – فرخزاد، فصلنامه مطالعات گردشگری، شماره 14، ص 177-195

 

- جلایری، ز.، (1393) "برآورد ظرفیت برد فیزیکی"، واقعی و بهینه، پروژه کارشناسی مهندسی منابع طبیعی محیط زیست، دانشکده محیط زیست کرج، 130ص.

 

- شورچه، م.، (1386) "تحلیل ظرفیت برد گردشگری معبد آناهیتای شهر کنگاور"، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، گروه جغرافیای انسانی، 89 ص.

 

- طبیبیان، م.، ستوده، ا.، شایسته، ک.، و چنبیانلو، ر.، (1386) "ﺟﺴﺘﺎری ﺑﺮ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ و روشﻫﺎی ﺑﺮآورد ﮐﻤﯽ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺑﺮد و اراﺋﻪ ﯾﮏ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮐﺎرﺑﺮدی ﺑﺮ ﭘﺎﯾﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی راﻫﺒﺮدی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی دره ﻋﺒﺎس آﺑﺎد-ﮔﻨﺠﻨﺎﻣﻪ ﻫﻤﺪان"، ﻣﺠﻠﻪ ﻫﻨﺮﻫﺎی زیبا، شماره 29، ص 17-28.

 

- قنبری نسب، ع.، (1388) "تحلیل جاپای بوم‌شناختی گردشگری خانه‌های دوم در نواحی روستایی"، پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تهران، گروه جغرافیای انسانی، 111ص.

 

- علیزاده، م.، اروجی، ح.، مولایی قلیچی، م.، جعفری، ر.، (1390) "تعیین ظرفیت تحمل گردشگری در کن و سولقان به‌منظور حفاظت از منابع طبیعی"، مجموعه مقالات سومین همایش دانشجویی جغرافیا، تهران، 220ص.

 

- مجنونیان، ه.، و میراب زاده، پ.، (1381) "مناطق حفاظت شده ساحلی- دریایی( ارزش ها و کارکردها)"، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست، 236 ص.

 

 

- ﻧﻬﺮﻟﯽ، د.، (1374) "ارزﯾﺎﺑﯽ اﻗﺘﺼﺎدی و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﭘﺎرک اﺋﻞ ﮔﻠﯽ ﺗﺒﺮﯾﺰ"، ﭘﺎﯾﺎن­ﻧﺎﻣﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ارﺷﺪ، داﻧﺸﮑﺪه ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﯿﻌﯽ، داﻧﺸﮕﺎه ﺗﻬﺮان، 120ص.

 

- Buckley, R. (1999) “An ecological perspective on carrying capacity”, Annals of Tourism Research, 26: 705-708

 

- Dearlove, P., Molinaro, J., (2004) “Assessing a Lake’s Recreational Carrying Capacity. North American Lake 2004 LakeLine”, Vol.24, No.2, 22-26 pp. Retrieved from www.nalms.org / lakeline / ll24 Management Society, Summer .

- Manlun, Y., (2003) “Suitability Analysis of

 

 International Institute for Geo- Information Science Urban Green Space System Based on GIS”, and Earth Observation, Enschede, The Netherlands, 90p.

 

- Saeednia, A., (2004) “Green book of Municipality”, Ninth Book: Urban Green Space, Third edition, Municipalities

organization, 159p. (in Persian)

Sayan, M. S., Atik, M., (2011) “Recreation Carrying Capacity Estimates for Protected Areas: A Study of Termessos

National Park.Ecoloji”, 20(78), 66-74.

 

- Shing, C.C., Marafa, L.M., (2006) “Research Update: Components of Urban Park Systems” Parks and Recreation, 26-30.

 

- World Tourism Organization and World Travel and Tourism Council., (2013) “Agenda 21 for the travel and tourism industry: Towards environmentally sustainable development”, World Tourism Organization, World Travel and Tourism Council, London, UK, Tourism carrying capacity estimation in urban parks (Case study: Parkshahr of Tehran city).