تحلیل عوامل فرهنگی و مذهبی مؤثر بر مشارکت مردم در مدیریت پایدار محیط‌‌زیست (مطالعه موردی: شهرستان اصفهان، استان اصفهان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد اداره‌ کل منابع ‌طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان

2 دانشجوی دکتری مرتعداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 استادیار دانشکدة مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل فرهنگی و مذهبی مؤثر بر مشارکت مردم در مدیریت عرصه­های منابع ­طبیعی با روش تحقیق توصیفی- پیمایشی انجام شد. جامعه آماری کارشناسان و بهره­برداران منابع‌‌‌طبیعی شهرستان اصفهان بودند که از بین آنها 104 نفر کارشناس و 100 نفر بهره­بردار منابع طبیعی انتخاب شدند. سپس با استفاده از پرسشنامه اطلاعات مورد نیاز جمع­آوری گردید. در مرحله آخر، اطلاعات جمع­آوری شده با استفاده از آزمون‌های کای- اسکور، چند متغیره، مانوا و آزمون کولموگورف- اسمیرنف مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته­ها حاکی از آن است که تشویق و ترغیب حس علاقه­مندی مردم نسبت به عرصه­های طبیعی، احساس وظیفه مردم نسبت به عرصه­های طبیعی، استفاده از نظرات مردم در تصمیم­گیری­های مربوط به مدیریت عرصه­های منابع­طبیعی، رعایت احترام به دیگران و افزایش سطح روابط عمومی با ایشان مهمترین عوامل فرهنگی و مؤلفه خدا پسندانه بودن آبادانی جنگل­ها و مراتع، افزایش عمر آدمی به خاطر گسترش فضای سبز و افزایش خیر و رحمت در سایه کار دسته جمعی مهمترین باورهای مذهبی در مشارکت مردم در مدیریت عرصه­های منابع‌‌‌طبیعی می­باشد. همچنین تمامی مؤلفه­های عامل سطح آگاهی و اطلاعات و تمامی مولفه­های تبلیغات و   اطلاع­رسانی (به جز مولفه­ی تأثیر برنامه­های کارشناسی رادیو) از نظر کل افراد و نیز آداب و رسوم (تنها از نظر بهره­برداران) با میزان مشارکت بهره­برداران در مدیریت عرصه­های منابع طبیعی رابطه معنی­داری داشتند.
 

کلیدواژه‌ها


- آرایش، ب.، حسیمی، ف.، (1385) "تحلیل رگرسیونی عوامل موثر بر مشارکت مردم در حفظ، احیاء، توسعه و بهره­برداری منابع طبیعی تجدید شونده از دیدگاه کارشناسان منابع طبیعی استان ایلام"، مجله علمی اقتصاد و توسعه کشاورزی، سال بیست و چهارم، شماره          1، 49-59 .

 

- آرخی، ص.، (1380) "بررسی عوامل مؤثر بر عدم مشارکت مرتعداران در طرح­های اصلاح و احیاء مراتع با تاکید بر بهره­برداران مراتع گمیشان واقع در استان گلستان"، انجمن مرتعداری، مجموع مقالات دومین سمینار ملی مرتع و مرتعداری در ایران.

 

- ادهمی، ا.، اکبرزاده، ع.، (1391) "بررسی عوامل فرهنگی مؤثر بر حفظ محیط زیست شهر تهران"، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال.

 

- اژدری، الف. (1382) "توسعه فرهنگی و محیط زیست"، فصلنامه علمی سازمان حفاظت محیط زیست، شماره 6، 121-145.

 

- پورابراهیمی، ش.، سرابی، ز.، (1379) "سنجش میزان آگاهی محیط زیستی مدیران صنایع، هنرمندان، زنانه خانه­دار، آموزگاران و بازاری­ها در سطح شهر ایلام و بررسی روش‌های موفق آموزش محیط زیست"، فصلنامه علمی محیط زیست، شماره 33.

 

 - حسین‌پور، الف.، (1372) "بررسی ضرورت مشارکت و تعیین نیازهای آموزشی روستائیان دامدار و جنگل‌نشینان حفاظت خاک و آبخیزداری در حوزة آبخیز رودخانه هراز آمل"، پایان‌نامه کارشناسی‌ ارشد دانشگاه تربیت مدرس، ص 69-84.

 

- خسرو شاهی، م.، شهاب­الدین، غ.، (1384) "هشدار"، انتشارات پونه، تهران.

 

- خلیقی، ن.، قاسمی، ت.، (1383) "بررسی تاثیر مسائل اقتصادی – اجتماعی بر میزان مشارکت دامداران در طرح­های مرتعداری"، مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، سال یازدهم، شماره اول، تهران.

 

- جلالی، م.، کرمی ع.، (1385) "تعیین عوامل موثر بر مشارکت  مرتعداران  در  تعاونی­های  مرتع­داری  استان کردستان"، پژوهش و سازندگی، شماره 70، 35-45.

 

 

- پورابراهیمی، ش.، سرابی، ز.، (1379) "سنجش میزان آگاهی محیط زیستی مدیران صنایع، هنرمندان، زنانه خانه­دار، آموزگاران و بازاری­ها در سطح شهر ایلام و بررسی روش‌های موفق آموزش محیط زیست"، فصلنامه علمی محیط زیست، شماره 33.

 

- دلاور، ع.، (1385) "روش تحقیق در روان‌شناسی و علوم تربیتی"، تهران انتشارات ویرایش.

 

- قدوسی، ج.، (1371) "نگرشی به مفهوم و استراتژی آبخیزداری و مشارکت مردمی"، مجله پژوهش و سازندگی، ش 16، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، ص 15-23.

 

 

- مدیریت آبخیزداری سازمان جهاد کشاورزی استان خراسان رضوی (1374) "مطالعات اجرایی حوزه آبخیز کامه. وزارت کشاورزی"، جلدهای اول و دوم، ص 123.

 

- ملک محمدی، الف.، (1379) "طراحی الگوی اصلاح ساختار تعاون­های جنگل نشین برای تامین مشارکت نظام یافته مردمی در مدیریت جنگل­های شمال"، مجله جنگل و مرتع شماره 53، 12-47.

 

- رئوفی‌راد، و.الف.، مصطفوی­زاده، ل.، (1388) "ارزیابی میزان جلب مشارکت مردمی در طرح‌های آبخیزداری (مطالعه موردی: طرح آبخیزداری نصیرآباد استان چهارمحال و بختیاری)"، چهارمین همایش ملی مرتع و مرتعداری در ایران.

 

 - همت‌زاده، یلدا.، خلیقی، نعمت‌الله.، (1385) "بررسی عوامل بر عدم مشارکت بهره‌برداران در طرح‌های مرتع و آبخیزداری"، مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، جلد سیزدهم.

 

- Kara, K., (1999) “Mass media and environmental knowledge of secondary school students in Hong Kong” Environmentalist, 19: 85-97.

 

- Nam, S. J., (1995) “Environmental education in primary and secondary schools in Korea: current developments and future agendas”, Environmental Education Research, 1(1): 109-122.