عوامل موثر بر نگرش زیست‌محیطی هنرجویان هنرستان‌های کشاورزی استان زنجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد توسعه روستایی

3 استادیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

چکیده

نگرش‌های افراد در خصوص محیط زیست نقش مهمی در شکل‌گیری رفتارهای زیست‌محیطی مطلوب آن‌ها دارد و برای جهت‌دهی نگرش افراد مطالعه عوامل موثر بر آن اهمیت دارد. بنابراین این پژوهش توصیفی همبستگیبا هدف سنجش تاثیر عوامل موثر بر نگرش زیست‌محیطی هنرجویان کشاورزی صورت گرفت. ابزار تحقیق پرسشنامه‌ای سه‌بخشی بود که روایی آن با نظرسنجی از متخصصان تائید و با انجام بررسی مقدماتی با 30 هنرجو و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ بالاتر از 8/0 برای بخش‌های مختلف پایایی آن حاصل شد. جامعه‏ی آماری تحقیق را همه‌ی هنرجویان هنرستان‌های کشاورزی استان زنجان در سال 1394 تشکیل می‌دادند (187 نفر) که بر مبنای جدول نمونه‌گیری کرجسی و مورگان و با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی متناسب، 135 نفر گزینش و بررسی شدند.تحلیل دادها با استفاده از آمارهای توصیفی و استنباطی به‌وسیله نرم‌افزار SPSS صورت گرفت. نتایج نشان داد که اکثریت هنرجویان (9/65 درصد) دارای نگرش متوسطی در خصوص محیط زیست بوده و سطح دانش زیست‌محیطی اکثریت آن‌ها (4/84 درصد) نیز متوسط به بالا بود. تحلیل رگرسیونی چندگانه نیز نشان داد که سه متغیر دانش زیست‌محیطی، مطالعه مجله درباره محیط زیست و سطح تحصیلات پدر در مجموع 5/50 درصد از واریانس نگرش زیست‌محیطی هنرجویان را تبیین می‌کنند. 

- احمدوند، مصطفی و نوری‌پور، مهدی (1389)  "نگرش‌های زیست‌محیطی دانشجویان کشاورزی دانشگاه یاسوج: تحلیل جنسیتی"، علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران. 6(2): 13-1.

 

- ادهمی، عبدالرضا و اکبرزاده، الهام (1390) "بررسی عوامل فرهنگی مؤثر بر حفظ محیط زیست شهر تهران (مطالعه موردی مناطق 5 و 18 تهران)"، فصلنامه جامعه شناسی مطالعات جوانان، شماره 1: 37-48.

 

- باصره، نادیا و محمدی‌زاده، ماریا (1392) "آگاهی، نگرش و رفتار زیست‌محیطی در جهت توسعه پایدار"، سومین همایش ملی سلامت، محیط زیست و توسعه پایدار، 30 بهمن و اول اسفند 1392، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس، 1-10.

 

- جهدی، رقیه (1388) "فقر و محیط زیست شهری در جهان در حال توسعه"، سومین همایش تخصصی مهندسی محیط زیست.

 

- حقیقتیان، منصور (1393) "تحلیلی بر رفتار زیست‌محیطی شهروندان اصفهان و عوامل مؤثر بر آن"، مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 6(23)، 144-133.

 

- علوی مقدم، محمدرضا و دلبری، اعظم سادات (1388) "ارزیابی میزان آگاهی دانشجویان مقطع کارشناسی از موضوع مدیریت مواد زاید جامد در محیط زیست"، فناوری آموزش، 3(4): 309- 314.

 

- حمیدیان، علی و حمیدیان، امیر حسین (1390) "لزوم توجه به آموزش محیط زیست در دانشگاه"، اولین همایش ملی آموزش در ایران 1404.

 

- خوش فر، غلامرضا.،صالحی، صادق وامام قلی، لقمان (1389) "همکاران، بررسی رفتار مردم نسبت به محیط زیست"، وب سایت: http://www.civilica.com/Paper-CEE04-CEE04_768.html 

 

- رحمتی، علیرضا (1391) "بررسی روند ارزیابی اثرات محیط زیستی در ایران چالش‌ها و راهکارها"، محیط زیست و توسعه، 3(5): 15-23.

 

- رضائی، مهدیه و شبیری، سید محمد (1393) "رابطة میزان استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات (با تأکید بر اینترنت) با سواد زیست‌محیطی دانشجویان"، انسان و محیط زیست، 31: 39-58.

 

- رضوانی، نعیمه (1384) "بررسی رابطه بین دانش زیست‌محیطی و نگرش‌ها با رفتارهای محافظت از محیط"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.

 

- سلیمانی هارون، خدیجه.، خسروی پور، بهمن.، برادران، مسعود و غنیان، منصور (1389) "نگرش ساکنان مناطق گردشگری روستایی نسبت به پیامدهای گردشگری روستایی"، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 2(2)، 213-218.‎

 

- شبیری، سید محمد.، فرج اللهی، مهران.،  کوهی اقدم، الهام و میبودی، حسین (1392) "رابطه میزان استفاده از رسانه‌های جمعی (با تأکید بر تلویزیون) با ارتقای سطح سواد زیست‌محیطی معلمان"، فصلنامه فن‌آوری و ارتباطات در علوم تربیتی، 4(1)،40-23. 

 

- هوشمندان مقدم فرد، زهرا  و شمس، علی (1394)      "عامل‌های موثر بر نگرش آموزگاران ابتدایی شهر زنجان در گنجاندن آموزش‏های کشاورزی و محیط زیست در برنامه‌های درسی"، پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، 7(34)، 40-52.

 

- شرفی، کیومرث.، رحیمی، شعیب.، درگاهی، عبدالله.، رضیئی، محمد.، مرادی، مسعود و مرادی، شعبان (1393)  "بررسی نقش آموزش در تغییر آگاهی و نگرش مرتبط با مباحث زیست محیطی در دانش آموزان روستایی پایه اول دبیرستان حومه شهر ماهیدشت کرمانشاه"، نسیم تندرستی، 2(4)،52-59.

 

- صالحی، صادق.، کبیری، افشار و کریم‌زاده، سارا (1395) "بررسی نقش جنسیت در جهت‌گیری‌های زیست‌محیطی (مورد مطالعه: شهر ارومیه)"، علوم و تکنولوژی محیط زیست، 18(1)، 149-161.

 

- صالحی، صادق و پازوکی نژاد، زهرا (1393) "تحلیل عوامل اجتماعی مؤثر بر نگرش و عملکرد زیست - محیطی دانشجویان"، جامعه شناسی کاربردی، 25(3)، 71-88.

 

- صالحی، صادق.، سلیمانی، کریم. و پازوکی نژاد، زهرا (1394) "بررسی نگرش و رفتار مسئولانه دانشجویان نسبت به محیط زیست (مطالعه موردی: دانشجویان استان مازندران)"، پژوهش­های محیط زیست،6(11)، 265- 276.

 

- صالحی، صادق و امام‌قلی، لقمان (1391) "«مطالعه تجربی رابطه آگاهی و رفتارهای زیست‌محیطی (مطالعه مناطق شهری و روستایی شهرستان سنندج)»"، مسائل اجتماعی ایران، 3(1)، 121-147.

 

- صالحی، صادق.، قدمی، مصطفی و همتی گویمی، زهرا (1391) "«بررسی رفتارهای محیط‌زیستی در بین گردشگران ساحلی (مطالعه موردی: گردشگران ساحلی شهر بوشهر در ایام نوروز)»"، مجله برنامه‌ریزی و توسعه گردشگری، 1(1)، 35-58.

 

- صالحی، صادق و امام قلی، لقمان (1391) "مطالعه تجربی رابطه آگاهی و رفتارهای زیست‌محیطی (مطالعه مناطق شهری و روستایی شهرستان سنندج)"، مجله مسائل اجتماعی ایران، 3(1): 147-121.

 

- صدوق، محمدباقر (1386) "انسان و محیط زیست"، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی اراک، صفحات 577.

 

- فاضلی، محمد و جعفرصالحی، سحر، (1392) "«شکاف نگرش، دانش و رفتار زیست‌محیطی گردشگران»"، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات مدیریت گردشگری، 8(22)، 137-161.

 

- فردوسی، سیما.، مرتضوی، شهرناز و رضوانی، نعیمه (1386) "رابطه بین دانش زیست محیطی و رفتارهای محافظت از محیط"، پژوهشنامه علوم انسانی، 53، 253-266.‎

 

- فرهمند، مهناز.، شکوهی‌فر، کاوه و سیارخلج، حامد (1393) "«بررسی عوامل اجتماعی موثر بر رفتارهای زیست‌محیطی (مورد مطالعه: شهروندان شهر یزد)»"، مطالعات جامعه‌شناختی شهری، 4(10): 109-141.

 

- قناد زاده، محمدجواد.، بوالحسنی، آتنا.، اخوان ملایری، نادر.، عشرتی، بابک و شمسی، محسن (1392) "بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد دانش آموزان و معلمان شهر اراک در خصوص مدیریت پسماند جهت ارائه شیوه­های مناسب آموزشی در سال ۱۳۹۱"، مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک، ۱۶ (۹) ، ۳۶-۴۹.

 

- مافی، حسین و صالح، ایرج (1388) "برآورد میزان تمایل به پرداخت برای محصولات ارگانیک، مطالعه موردی محصولات سبزیجات و خیار در استان گیلان و تهران"، ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، 1388- تهران، ایران.

 

- محمدیان، محمود و بخشنده، قاسم (1393) "«بررسی عوامل مؤثر بر نگرش و قصد خرید سبز مصرف‌کنندگان»"، فصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت، 23 (75)،39-68.

 

- میرعباسی، اشرف السادات.، حسن پور، محمد و پناهنده، محمد (1389) "روش‌های موثر نهادینه‌سازی فرهنگ زیست‌محیطی با استفاده از فرهنگ اسلامی"، چهارمین همایش تخصصی مهندسی محیط زیست.

 

- میردامادی، سیدمهدی.، باقری ورکانه، عباسعلی و سمیه، اسماعیلی (1389) "بررسی میزان آگاهی دانش آموزان دورة متوسطه شهر تهران از حفاظت محیط زیست"، علوم و تکنولوژی محیط زیست، 12(1)،201-216.

 

- منتی زاده، میثم و زمانی، غلامحسین (1391) "سازه‌های مؤثر بر نگرش زیست‌محیطی کشاورزان شیراز برای حفظ منابع آب ‌وخاک"، پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، 20، 13-3.

 

- نواح، عبدالرضا و فروتن کیا، شهروز (1390) "بررسی رابطه بین کنش عقلانی و رفتارهای زیست‌محیطی (مورد مطالعه: جامعه شهری اندیمشک)"، فصلنامه علمی محیط‌زیست 51، 78-69.  

 

- Abdollah, M and Farhadi, M. (2010) “Legal challenges of the environmental protection agency, Journal of Environmental Science”, Vol.7, No. 4, pp. 143 – 180.

 

- Abdollah, M and Farhadi, M. (2010) “Legal challenges of the environmental protection agency”, Journal of Environmental Science, Vol.7, No. 4, pp. 143 – 180.

 

- Abdul Aziz, A., Sheikh, S.N.S., Yusof, K.M., Udin, A., Yatim, J.M and MohdNor, F., (2012) “Developing a structural model to assess students”, knowledge- attitudes towards sustainability, ICTLHE, RCEE, RHED, 1-12.

 

- Abdul Aziz, A., Sheikh, S.N.S., Yusof, K.M., Udin, A., Yatim, J.M. & MohdNor, F., 2012 “Developing a structural model to assess students”, knowledge-attitudes towards sustainability. ICTLHE, RCEE, RHED, 1-12.

 

- Akomolafe، O. (2011) “Impact of Personal Factors on Environmental Education in Tertiary Institutions in Ekiti State، Nigeria”، International Journal for Cross-Disciplinary Subjects in Education، 1(1) ، 559-564.

 

- Aminrad, Z.; Azizi, M. & Wahab, M. 2010 “Environmental Awareness and Attitude among Iranian Students in Malaysian Universities”, Environment Asia, 10 (3):1-10.

 

- Andersson, H; Tago, D and Treich, N. (2014)  cost analysis”, reference Measurement in Health,   1-61.

 

- Aydin, F., & Çepni, O. (2010) “University students’ attitudes towards environmental problems: A case study from Turkey”, International Journal of the Physical Sciences, 5(17), 2715-2720.

- Aydin, F., Coskun, M., Kaya, H., & Erdonmez, I. (2011) “Gifted students’ attitudes towards environment: A case study from turkey. African journal of agricultural research”, 6(7), 1876-1883.

 

- Azucena, M., Molina, V., Fernandez, A and Olaizola, I. (2013) "Environmental knowledge and other variables affecting pro-environmental behaviour: comparison of university students from emerging and advanced countries", Journal of Cleaner Production, No. 61, pp.130-138.

 

- Azucena, Marya. Molina, Vicente, Fernandez, Ana and Olaizola, Izagirre (2013) “Environmental knowledge and other variables affecting  pro-environmental behaviour: comparison of university students from emerging and advanced countries”, Journal of Cleaner Production, 61:130-138.

 

- Bonnett, M., (2002) “Education for sustainability as a frame of mind”, Environmental education research, 8(1), 9-20.

 

- Botkin, D and Keler, A. (2004) “Understanding of the environment, the living planetearth”, Translation: abdullhossein wahabzade, Third edition, Publications of jahad Mashhad University.

 

- Budak, D, .budak, F, .Zaimoglu Z and Sucu.Y. (2005) "Behavior and attitude of students towards environmental issues at faculty of agriculture turkey", Journal of Applied Sciences, Vol.5, No. 7, pp. 1224-1227.

 

- Burton, Rob. (2014) “the influence of farmer demographic characteristics on environmental behaviour: A review”, Journal of Environmental Management, 135:19-26.

 

- Carvalho Maffia, A.M. Silvia, E. and Goncalves, L.A. (2011) "Environment and Environmental Awareness: How University Students Conceive and act", Maringa, Vol. 33, No. 2, P 209-214.

 

- Deng, J., Walker, G and Swinnerton, G. (2006) “A comparison of environmental values and attitudes between chaines in Canada and Angol – Canadians”, Environmental and behavior, Vol. 38, No.1, pp 22-47.

 

- Eilam., E., & Trop., T. (2012) “Environmental attitudes and environmental behavior-Which is the horse and which is the cart? Sustainability”, 4, 2210-2246.

 

- Erten, S., (2012) “Environmental consciousness among Turkish and Azeri candidate teachers.EducSci”, 37(166), 88-100.

 

- Gün, S and Kan, M. (2008) “Pesticide Use in Turkish Greenhouses: Health and Environmental Consciousness. Polish J. of Environ”, Stud. Vol. 18, No. 4, 607-615.

 

- Hashemi, SM., and Damalas, CA. (2011) “Farmers’ perceptions of pesticide efficacy: reflections on the importance of pest management practices adoption”, J Sustain Agr 35:1–17.

 

- Hawcroft, L and Milfont, T. (2010) “The use (and abuse) of the new environmental paradigm scale over the last 30 years: A meta-analysisq”, Journal of Environmental Psychology, No.30, pp. 143-158.

- Hay, R., (2006) “Becoming ecosynchronous: part 2.Sustainable development”, 14(1), 1-15.

 

- Hussey, D., Egan, P. (2007) “Using structural equation to test environmental prefirmance in small and medium – sized manufacturers: can SEM help smes?" Journl of cleaner production”, Vol.15, pp.  303-312.

 

- Johnson, C., Bowker, J and Cordell, H. (2004) “ethnic variation in environmental belief and behavior. An examination of the new ecological paradigm in a social psychological context”, Environment and behavior, Vol 36, pp. 157-186.

 

- Kairser, F., Wolfing, S and Fuhrer, U. (1999) “Environmental attitude and ecological”, Journal of Environmental Psycholigy, Vol.19, No. 1, pp.1-19.

 

- Kalantari, K., Fami, H. S., Asadi, A., & Mohammadi, H. M. (2007) “Investigating factors affecting environmental behavior of urban residents: A case study in Tehran City-Iran”, American journal of environmental sciences, 3(2), 67-74.

 

- Kiani, GH. Liaghati H. (2007) “Analysing of economic conditions of transforming common agriculture to organic farming with using the model of dynamic linear planning”, Articles of second national congress of agro ecological knowledge, Iran: Gorgan, pp: 2727-2737.

 

- Kilbiurne, W and Carlson, L. (2008) “The dominant social paradigm, consumption and environmental attitudes. Can macro marketing education help?” Jornal of macro marketing, Vol.28, No. (2), pp. 106-121.

 

- Kilbourne, W., Beckmann, S and Dam, Y. (2001) “A multinational examination of the role of the dominant social paradign in environmental attitudes of university students”, Environment and behavior, Vol.33, No.2, pp. 209-228.

 

- Kollmuss, Anja and Agyeman, Julian (2002) “mindin the gap: why do people act environmentally and what are the barriers to pro- environmental behavior”, journal of environmental education research8 (3): 239-260.

 

- Larijani, M and Yeshodhara, K. (2008) “An environmental attityde among higher primary school teacher of india and iran”, Journal of human ecologe, Vol.3, pp. 195-200.

 

- Leonidou, L., Leonidou. C. & Kvasova, O. (2010) “Antecedents and outcomes of consumer environmentally friendly  Journal of Marketing Management, Vol 26, Noattitudes and behavior”,

.

 

- Molina, M. A., Fernandez-Sainz, A., Izagirre-Olaizola, J. (2013) “Environmental knowledge and other variables affecting pro-environmental behavior”, comparison of university students from emerging and advanced countries. Journal of Cleaner Production, Vol. 61, Pages 130-138.

 

- Müderrisoglu, H., & Altanlar, A. (2011) “Attitudes and behaviors of undergraduate students toward environmental issues”, International Journal of Environmental Science & Technology, 8(1), 159-168.

 

- Nickerson, R.S., (2003) “Psychology and Environmental Change”, Erlbaum, Mahwah, NJ.

 

- Ozsoy, S., (2012) “A survey of Turkishpre-service science teachers’ attitudes toward the environment”, Eurasian J Educ Res, 12, 121-140.

 

- Pandey, K., and Kulshreshtha, A.K., (2012) “A study of environmental value and attitude towards sustainable development among pupil teachers”, International Journal of Sustainable Development, 3(8), 25-32.

 

- Rhead, R., Elliot, M., & Upham, P. (2015) “Assessing the structure of UK environmental concern and its association with pro-environmental behaviour”, Journal of Environmental Psychology, 43, 175-183.

 

- Saka, A., and Sahinturk, A., (2013) “Attitudes of prospective forest engineers and primary school teachers toward a sustainable environment”, Pol. J. Environ. Stud. 22 (5), 1553-1557.

 

- Shaik goodarzi, M., Alizadeh shabani, A and Salman mahiny, A. (2012) “Einvironmental impact acssesement of korganrud watershed using leandscaps degradation model”, Journal of Natural environment, Vol.65, No.2, pp. 223-234.

 

- Shiri, N., Safi Sis, Y., and Nadi, H.K. (2013) “Study of Attitudes toward Sustainable Agriculture: A Case from Iran”, International Research Journal of Applied and Basic Sciences.Vol, 4 (7): 1805-1812.

 

- Taskin, O. (2009) “The environmental attitudes of Turkish senior high school students in the context of postmaterialism 

 ducation, 31(4), 481-502.

 

and the new environmental Paradigm”, International Journal of  Science

 

 

- Vaughan, C., Gack, J., Solorazano, H., & Ray, R., (2003) “The effect on environmental education on schoolchildren, their parents, and community members: a study of intergenerational and intercommunity learning”, The Journal of Environmental Education, 34 (3), 12-21.

 

- Wauters, E., Bielders, C., Poesen, J., Govers, G. & Mathijs, E. (2010) “Adoption of soil conservation practices in Belgium: 

 

environmental domain”, Land Use Policy, 27(1), 86–94.

 

An examinationOf the theory of planned behaviour in the  agri-

 

- Yildiz، N, Yilma، H.،Demi، M, & Toy, S. (2011) “Effects of personal characteristics on environmental awareness،a questionnaire survey with university campus people in a developing country،Turkey”, Scientific Research and Essay، 6(2), 332-340.